مجازات رشوه دادن و رشوه گرفتن

مجازات رشوه دادن و رشوه گرفتن

• 1404/09/25
• تیم تحریریه عرفان

بروز رسانی شده در آذر ماه 1404

گروهی از افراد که در واقع کارمند دولت و ارگان های دولتی هستند، گاها با سوء استفاده از جایگاه موقعیت شغلی خود، دست به اقداماتی می زنند که در قانون برای آنها جرم انگاری شده است. یکی از این جرائم مشهود توسط کارمندان، دریافت رشوه است.

کارمند رشیوه بگیر در قبال مال و یا وجه مشخص، اقدامی را در راستای هدف رشوه دهنده انجام می دهد. رشوه گرفتن و رشوه دادن، این روزها به طور قابل توجهی در جامعه ما دیده می‌شود و لازم است تا ساز و کاری برای جلوگیری از این امر، اتخاذ شود. اما شاید بسیاری از ما ندانیم که این رشوه دادن‌ها از منظر قانونی چه تبعاتی می‌تواند داشته باشد.

در قانون هم برای رشوه دهنده و هم رشوه گیرنده، مجازات تعیین شده است که در این مقاله، قصد داریم به بررسی آن بپردازیم.

البته شما می توانید جهت دریافت مشاوره با وکیل مجرب در این زمینه با وکلا دادگستری موسسه عرفان به صورت آنلاین و حضوری، اقدام نمایید.

منظور از رشوه چیست؟

یکسری از جرائم، توسط عموم مردم مانند سرقت، کلاهبرداری، قتل و غیره، رخ می دهد اما دسته دیگری از جرائم توسط افرادی با داشتن موقعیت شغلی خاص که در واقع، همان کارمند ادارات و سازمان های دولتی است، ارتکاب می یابد که بارز ترین آن، رشوه است.

در خصوص این که رشوه چیست، باید گفت که به احتمال زیاد با اصطلاح زیر میزی دادن در ادارات، آشنایی داشته باشید و به بیان ساده، همان وجه یا مالی است که کارمند در قبال خواسته طرف مقابل، کاری را که در ارتباط با موقعیت شغلی وی است، انجام می دهد.

آشنایی با جرم ارتشا

در اصطلاح حقوقی، رشوه با عنوان ارتشاء معرفی شده است و در قانون برای این عمل در صورت احراز شرایط، مجازات تعیین شده است. جرم ارتشا در واقع به این مفهوم است که فرد یا افرادی به فرد دیگر که باید و حتما کارمند و مستخدم دستگاه های دولتی باشد، مالی را می دهند و از او انجام کاری و یا امتناع از آن را نسبت به سازمان مورد تبعیت خود، درخواست می کنند.

به کسی که رشوه می دهد، راشی و به فرد رشوه گیرنده، مرتشی گفته می شود. لازم به ذکر است که انجام یا عدم انجام کار توسط کارمند یا مرتشی، تاثیر مستقیمی در تحقق جرم ندارد و همین که اثبات شود، کارمندی از فرد یا افرادی، مالی جهت انجام کاری که مرتبط با حیطه وظیفه او بوده است، دریافت نموده، می توان گفت جرم ارتشا، صورت گرفته است. البته شرایط دیگری برای تحقق این جرم وجود دارد که در ادامه به آن می پردازیم.

شرایط تحقق جرم ارتشا

در بخش های قبل با رشوه دادن و رشوه گرفتن و به طور کلی جرم ارتشا، آشنا شدیم و عنوان شد که در صورت احراز شرایط قانونی، این عمل می تواند جرم تلقی شود و رشوه دهنده و رشوه گیرنده، مجازات می شوند. شرایط اساسی تحقق این جرم مربوط به فرد رشوه گیرنده یا همان مرتشی است.

فرد راشی که تنها مالی را در ازای کار مرتبط با سازمان مورد تبعیت مرتشی، به او واگذار می کند. اما فردی که رشوه را دریافت می کند، باید شرایطی داشته باشد تا بتوان گفت جرم ارتشا محقق شده است.

در وهله اول، مرتشی باید و الزاما کارمند دولت باشد و دادن مال به کارمند بخش خصوصی، منجر به تحقق جرم رشوه نمی شود. حال که ثابت شد، رشوه گیرنده، کارمند دولت است، باید این موضوع نیز به اثبات برسد که انجام یا امتناع از کاری که از مرتشی خواسته شده است، باید مرتبط با وظیفه و کار مورد تبعیت همان سازمان وی باشد. حتی اگر هم کار مزبور در حیطه وظیفه کارمند دیگری در آن سازمان نیز باشد، مانعی برای تحقق جرم مرتشی نیست.

به عنوان مثال، فردی به معلم آموزش و پرورش، در ازای دادن نمره به فرزند وی، پولی را می دهد. در صورت قبول معلم نسبت به گرفتن مال و انجام کار ذکر شده، جرم رشوه یا ارتشا، ارتکاب یافته است. اما اگر همین فرد رشوه دهنده از معلم بخواهد تا کاری را که در صلاحیت و حیطه وظیفه کارمند اداره مالیات است را انجام بدهد، به دلیل عدم تطابق عمل خواسته شده با صلاحیت وظیفه مرتشی، جرم ارتشا محقق نمی شود.

رشوه دادن یک تخلف اداری و عمل مجرمانه است

علاوه بر این که رشوه دادن در قانون مجازات اسلامی، عملی مجرمانه است، تخلف اداری نیز محسوب می شود. اهمیت سلامت نظام اداری و نظارت بر حسن کارکرد آن موجب شد تا موضوع رشوه دادن و رشوه گرفتن در قانون رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان دولت و همچنین در قانون مدیریت خدمات کشوری و آیین‌نامه‌های مصوب هیات دولت مورد توجه قرار گرفته و راهکارهایی برای جلوگیری از این جرم بیان شود.

بند ۱۷ ماده ۸ قانون رسیدگی به تخلفات اداری، گرفتن رشوه را تخلف دانسته و برای مرتکب آن مجازات تعیین کرده است. بر این اساس، یکی از موارد تخلفات اداری، گرفتن وجوهی غیر از آنچه در قـوانین و مقررات تعیین شده یا اخذ هرگونه مالی است که در عرف رشوه‌خواری تلقی می‌شود.

مجازات رشوه‌ دهنده و رشوه‌ گیرنده

مجازات فرد رشوه دهنده و رشوه گیرنده بر اساس قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری انجام می شود. طبق ماده 3 این قانون، مجازات این جرم بسته به میزان مبلغ رشوه و حالت های دیگر، متفاوت بوده که به شرح زیر است:

• اگر وجه دریافت شده از بیست و پنج میلیون و پانصد هزار ریال، بیشتر نباشد، مجازات کارمند، انفصال از خدمت به طور موقت و از شش ماه تا سال است. چنانچه دریافت رشوه توسط فردی در ارگان مربوطه انجام شود که سمت وی، مدیر کل یا هم درجه مدیر کل باشد، انفصال دائم از مشاغل دولتی است.
• اگر ارزش مال اخذ شده یا وجه مورد نظر، بیشتر از مبلغ مزبور تا دویست و پنجاه و پنج میلیون ریال باشد، مجازات مرتشی، حبس از یک تا سه سال و جزای نقدی معادل مال رشوه گرفته شده و انفصال موقت از شش ماه تا سه سال است. اگر به جای کارمند، مدیرکل یا همطراز مدیرکل، رشوه گرفته باشد، به جای انفصال موقت، انفصال دائم محکوم می شود.
• اگر اخذ رشوه که میزان آن بیش از دویست و پنجاه و پنج میلیون تا یک میلیارد و دویست و هشتاد میلیون ریال باشد، مجازات مرتشی، حبس از 2 تا 5 سال به علاوه جزای نقدی معادل مال گرفته شده و انفصال دائم از خدمات دولتی و شلاق تا 74 ضربه است. در صورتی که مرتبه و درجه مرتشی پایین تر از مدیرکل باشد، انفصال موقت از شش ماه تا سه سال برای او لحاظ می شود.
• چنانچه میزان مال اخذ شده به عنوان رشوه توسط مرتشی، از یک میلیارد و دویست و هشتاد میلیون ریال بیشتر باشد، مجازات وی حبس از 5 تا 10 سال، جزای نقدی معادل مال اخذ شده، انفصال دائم از خدمات دولتی و تا 74 ضربه شلاق است.

چرا موسسه حقوقی عرفان؟

موسسه حقوقی تدبیر توسعه عرفان یکی از موسسات حقوقی شناخته شده در زمینه ثبت انواع شرکت ها و برند های تجاری و مسائل مربوط به شرکت ها است.

این موسسه با مدیریت عرفان اسماعیلی وکیل پایه یک دادگستری، متشکل از وکلای پایه یک دادگستری است که به صورت تخصصی در حوزه دعاوی حقوقی خصوصا امور شرکت ها، فعالیت دارند و علی رغم سابقه بیش از دو دهه در امر وکالت دعاوی قضایی، یقینا انتخاب مناسبی برای بهره مندی از خدمات حقوقی است.

پیش از آن که بخواهید در راستای ثبت شرکت در داخل و یا خارج از کشور، اقدامی را انجام دهید، توصیه می کنیم از ما مشاوره حقوقی تخصصی به صورت آنلاین و حضوری دریافت کنید تا در زمان انجام فرآیند ثبت برند و شرکت با مشکل مواجه نشوید. برای دریافت مشاوره حقوقی امور ثبت شرکت با کارشناسان ما از طریق راه های ارتباطی موجود در وب سایت در تماس باشید.

سوالات متداول

در چه صورتی رشوه دادن جرم است؟

در صورتی که رشیوه گیرنده کارمند دولت بوده و عمل خواسته شده مطابق با صلاحیت سازمان مورد تابعیت وی باشد.

اگر به کارمندی به صورت غیر مستقیم مالی به عنوان رشوه داده شود، آیا می توان گفت با اعمال سایر شرایط جرم ارتشا محقق شده است؟

چه به صورت مستقین و چه غیر مستقیم دریافت پول یا مالی در ازای عمل خواسته شده طبق ماده 3 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، این جرم محقق می شود.

مجازات جرم رشوه چیست؟

مجازات این جرم با توجه به مبلغ رشوه متفاوت بوده که در متن مقاله مورد بررسی قرار گرفته است.