مجازات حقوقی ارتکاب جرم در حالت مستی

1405/04/29
تیم تحریریه عرفان

یکی از مخاطبان پرسیده است که وقوع جرم در حالت مستی چه مجازاتی دارد؟

پاسخ باید میان صرفِ مست بودن و حالتی که فرد در زمان ارتکاب جرم به‌طور کامل اختیار خود را از دست داده است، تفاوت قائل شد. مطابق ماده ۱۵۴ قانون مجازات اسلامی، مستی و بی‌ارادگی ناشی از مصرف اختیاری مسکرات، مواد مخدر، روان‌گردان و موارد مشابه، اصولاً مانع مسئولیت کیفری نیست؛ مگر اینکه ثابت شود مرتکب هنگام انجام جرم، به‌طور کامل مسلوب‌الاختیار بوده است. با این حال، اگر ثابت شود فرد با هدف ارتکاب جرم یا با علم به اینکه مصرف این مواد به ارتکاب جرم منجر خواهد شد، خود را در چنین وضعیتی قرار داده است، ادعای مستی مانع مسئولیت او نخواهد بود و مطابق قانون، مسئولیت کیفری مربوط به رفتارهای ارتکابی قابل بررسی است.

راه‌های اثبات مستی چگونه است؟

اثبات شرب خمر تابع مقررات ادله اثبات جرم است و نمی‌توان صرفاً بر اساس ادعای فرد یا یک نشانه منفرد درباره تحقق آن تصمیم‌گیری کرد. از جمله ادله قانونی، اقرار، شهادت و علم قاضی است که هرکدام شرایط و ضوابط خاص خود را دارند.
یکی از مهم‌ترین ادله، اقرار است. اقرار زمانی اعتبار دارد که شخص اقرارکننده شرایط قانونی لازم را داشته باشد؛ از جمله اینکه بالغ، عاقل، قاصد و مختار باشد. بنابراین، اقراری که فاقد شرایط قانونی باشد، نمی‌تواند به‌سادگی مبنای اثبات جرم قرار گیرد.
شهادت شهود نیز در صورت وجود شرایط مقرر قانونی می‌تواند از ادله اثبات جرم باشد. در جرایم حدی، شاهد باید شرایط قانونی لازم را داشته باشد و شهادت نیز مطابق ضوابط مقرر در قانون ارزیابی می‌شود. از جمله شرایط شاهد می‌توان به بلوغ، عقل، ایمان و عدالت اشاره کرد. همچنین وجود برخی موانع مانند نفع شخصی شاهد در موضوع یا دشمنی مؤثر با طرف دعوا می‌تواند بر اعتبار شهادت اثر بگذارد.
در کنار این موارد، علم قاضی نیز در نظام ادله اثبات جرم جایگاه قانونی دارد و قاضی می‌تواند بر اساس مستندات و قرائن موجود در پرونده، در حدود مقررات قانونی به علم برسد.
بنابراین، در پرونده‌هایی که موضوع آن ارتکاب جرم در حالت مستی است، باید وضعیت شخص در زمان ارتکاب، نحوه مصرف، قصد قبلی و سایر ادله و قرائن پرونده به‌صورت دقیق بررسی شود و صرف ادعای مستی به‌تنهایی نتیجه مشخصی درباره مسئولیت کیفری ایجاد نمی‌کند.

مشاوره حقوقی درباره پرونده‌های کیفری
پرونده‌های مرتبط با مستی و جرایم ناشی از آن ممکن است از نظر مسئولیت کیفری، نحوه اثبات جرم و آثار حقوقی رفتار ارتکابی پیچیدگی‌های قابل توجهی داشته باشند. مؤسسه حقوقی عرفان با بهره‌گیری از کارشناسان و وکلای متخصص، خدمات مشاوره و پیگیری حقوقی و کیفری را متناسب با شرایط هر پرونده ارائه می‌دهد. برای بررسی دقیق وضعیت پرونده و انتخاب مسیر قانونی مناسب، می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی مؤسسه حقوقی عرفان استفاده کنید.