اثر اقرار برخی از ورثه به وقوع هبه نسبت به سایر ورثه

صفحه اصلی

اثر-اقرار-برخی-از-ورثه-به-وقوع-هبه-نسبت-به-سایر-ورثه

اثر اقرار برخی از ورثه به وقوع هبه نسبت به سایر ورثه

1404/02/27
تیم تحریریه عرفان

در دعاوی مربوط به الزام به تنظیم سند رسمی انتقال مال غیرمنقول، چنانچه برخی از وراث که به‌عنوان خوانده در پرونده حضور دارند، اقرار به وقوع هبه از سوی مورّث نمایند، دادگاه نمی‌تواند اظهارات آنان را صرفاً از باب شهادت نادیده بگیرد. در واقع، اقرار هر یک از ورثه نسبت به سهم‌الارث خود، معتبر بوده و علاوه بر آن می‌تواند به‌عنوان شهادت در خصوص صحت وقوع هبه نسبت به کل مال مورد ادعا نیز تلقی شود.

مبنای این رویه آن است که در تحلیل ادله اثبات دعوی، نمی‌توان یک سند یا ادعا را نسبت به سهم ورثه‌ای که وقوع هبه را پذیرفته‌اند، صحیح دانست و همان سند را نسبت به سهم سایر وراث که منکر هبه هستند، باطل تلقی کرد. بنابراین، اقرار برخی ورثه به وقوع هبه، اثر حقوقی خود را دارد و می‌تواند دادگاه را در احراز وقوع هبه یاری دهد، حتی اگر سایر وراث آن را انکار کرده باشند.
اقرار برخی از ورثه به هبه و تأثیر آن بر سایر ورثه

در پرونده‌های دعوای الزام به تنظیم سند رسمی انتقال ملک، یکی از موضوعات مورد اختلاف، ادعای هبه از سوی مورث به افراد خاصی از وراث یا اشخاص ثالث است. حال اگر برخی از ورثه که در جایگاه خوانده قرار دارند، وقوع هبه را تأیید کرده و بدان اقرار کنند، آیا این اقرار صرفاً ناظر به سهم خودشان است یا نسبت به کل موضوع دعوی نیز اعتبار دارد؟

بر اساس رویه قضایی موجود، دادگاه نمی‌تواند اظهارات این دسته از ورثه را صرفاً از باب شهادت نادیده بگیرد. بلکه اقرار آنان نسبت به سهم‌الارث خود واجد اثر حقوقی مستقل است و همچنین می‌تواند در قالب شهادت نسبت به وقوع هبه نسبت به سایر وراث یا سهم سایرین نیز مورد توجه قرار گیرد. نکته کلیدی این است که در ارزیابی ادله اثبات دعوی، نمی‌توان یک ادعا را نسبت به سهم ورثه‌ای که وقوع هبه را پذیرفته‌اند، صحیح دانست اما همان ادعا را نسبت به دیگر وراث که منکر هبه هستند، فاقد اعتبار تلقی کرد. چنین تفکیکی برخلاف منطق حقوقی و اصول حاکم بر رسیدگی قضایی است. از منظر حقوقی، هبه یک عقد رایگان است که به صرف ایجاب و قبول واقع می‌شود و در صورت اثبات آن با دلایل قانونی (اعم از اقرار، شهادت، امارات یا سند) می‌تواند منجر به انتقال مالکیت شود. بنابراین اقرار برخی از وراث به وقوع هبه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در رأی دادگاه داشته باشد، حتی اگر سایر وراث، منکر آن باشند.